Bài viết
Hướng dẫn đo tiếng ồn lớp học miễn phí: bảng 4 mức âm lượng và 12 khẩu lệnh

Kết hợp công cụ đo tiếng ồn lớp học trực quan trên màn chiếu với bảng quy ước 4 mức âm lượng từ 0 đến 3 là cách giữ trật tự tiết học hiệu quả mà giáo viên không phải gồng giọng nhắc nhở. Chỉ cần dán bảng thang âm lượng cạnh bảng viết, dành một phút căn chỉnh thanh đo độ ồn miễn phí theo tiếng quạt trần phòng học và áp dụng 12 khẩu lệnh chuyển hoạt động dưới đây, cả giáo viên chủ nhiệm lẫn giáo viên bộ môn đều điều tiết nhẹ nhàng nhịp thảo luận sôi nổi và giờ làm bài độc lập trong suốt 35 phút.
Rất nhiều tiết Tự nhiên và Xã hội, Khoa học hay Mỹ thuật vừa chuyển sang hoạt động nhóm là âm lượng bùng lên mất kiểm soát chỉ sau ba phút. Nguyên nhân thường không phải các em cố ý phá bĩnh, mà vì trẻ dưới mười một tuổi chưa có cảm nhận khách quan về độ lớn giọng nói của chính mình; khi thiếu một vạch chuẩn nhìn thấy bằng mắt, mỗi bàn chỉ cần nói to hơn bàn bên cạnh một chút là cả phòng học 35 em hóa thành phiên chợ.
Vì sao càng hô “trật tự” lớp càng ồn? Tạo thước đo nhìn thấy được trước khi nhắc
Khi giáo viên nâng cao giọng hoặc gõ thước thật mạnh để át tiếng xì xào, âm thanh nền của cả lớp thường chỉ lắng xuống chốc lát rồi lại dâng cao hơn trước. Trong âm học, đây là hiệu ứng Lombard (Lombard effect): con người trong môi trường ồn ào có phản xạ tự nhiên tăng âm lượng và cao độ giọng nói để tự nghe rõ lời mình. Khi tổ 1 nói to hơn để át tiếng tổ 2, tổ 3 và cả thầy cô trên bục giảng cũng bất giác nói lớn theo, khiến cả lớp rơi vào vòng xoáy mệt mỏi chỉ sau vài phút.
Tiếng ồn nền trong phòng học tác động đến việc tiếp thu của trẻ tiểu học mạnh hơn người lớn tưởng rất nhiều. Tổng quan nghiên cứu nhận thức trẻ em của Klatte, Bergström và Lachmann (2013) trên tạp chí Frontiers in Psychology chỉ ra rằng người trưởng thành có vốn ngôn ngữ hoàn thiện nên dễ đoán từ bị tiếng ồn che khuất nhờ ngữ cảnh, trong khi hệ thống thính giác và trí nhớ làm việc của học sinh tiểu học vẫn đang phát triển; tiếng ồn nền cấp tính làm suy giảm rõ rệt khả năng phân biệt âm vị, nghe hiểu lời giảng và ghi nhớ ngắn hạn, đặc biệt ở học sinh Lớp 1, Lớp 2. Thực nghiệm phân nhóm ngẫu nhiên của Dockrell và Shield (2006) trên 158 học sinh Lớp 3 cũng cho thấy tiếng rì rầm trò chuyện của bạn cùng lớp làm giảm đáng kể kết quả đọc hiểu và chính tả; nếu cộng thêm tiếng ồn từ hành lang và sân trường, tốc độ xử lý thông tin của trẻ cũng chậm hẳn lại.
Hiệp hội Ngôn ngữ – Thính giác Hoa Kỳ (ASHA) khuyến nghị độ ồn nền của phòng học trống nên ở dưới ngưỡng 35 dBA và giọng giảng của giáo viên cần cao hơn tạp âm nền ít nhất 15 dB để trẻ nghe rõ mà không căng thẳng. Trong điều kiện phòng học Việt Nam thường mở cửa thoáng đón gió, bật quạt trần công suất lớn và sát sân trường, tạp âm nền vốn đã cao sẵn; thay vì đốt cháy dây thanh quản để vượt lên trên tiếng ồn, việc dựng một thang âm lượng trực quan giúp kéo nền âm thanh chung hạ xuống mới là giải pháp bảo vệ giọng nói lâu dài.
Bảng 4 mức âm lượng dễ nhớ nhất ở tiểu học: từ đọc thầm mức 0 đến thảo luận nhóm
Hệ thống dễ áp dụng nhất cho mọi môn học là “Bảng 4 mức âm lượng từ 0 đến 3”, trong đó mỗi con số gắn chặt với một bán kính nghe thấy cụ thể để học sinh không phải đoán mò thế nào là “nói vừa đủ nghe”. Đầu năm học hoặc khi mới nhận lớp, hãy dành mười phút cho cả lớp diễn tập thử cả bốn nấc này; từ các tiết sau, thầy cô chỉ cần giơ ngón tay báo số là cả lớp tự điều chỉnh.
| Mức âm lượng | Hoạt động tương ứng trên lớp | Chuẩn hành vi quan sát được | Vùng hiển thị trên thanh đo |
|---|---|---|---|
| Mức 0: Im lặng tuyệt đối | Làm bài kiểm tra, đọc thầm, nghe thầy cô giảng bước cốt lõi | Môi khép nhẹ, đặt bút êm, cả phòng chỉ nghe tiếng lật trang vở | Vùng thấp (màu xanh êm dịu) |
| Mức 1: Thì thầm đôi bạn | Đổi vở dò đáp án với bạn cùng bàn, hỏi mượn thước kẻ, gợi ý nhỏ | Chỉ duy nhất một bạn ngồi sát bên nghe thấy, bàn bên kia lối đi không nghe | Vùng trung bình thấp |
| Mức 2: Thảo luận nhóm | Thảo luận nhóm 4, thực hành Khoa học, làm sản phẩm Mỹ thuật chung | Các bạn trong cùng cụm bàn nghe rõ nhau nhưng tiếng không tràn sang tổ kế bên | Nằm gọn dưới vạch giới hạn |
| Mức 3: Phát biểu trước lớp | Đứng dậy trả lời câu hỏi, đọc to đoạn văn, thuyết trình sản phẩm tổ | Đứng thẳng hướng về lớp, phát âm rõ ràng để dãy bàn cuối lớp nghe trọn câu | Một giọng nói rõ, cả lớp mức 0 |
Khả năng tự điều chỉnh giọng nói giữa đầu cấp và cuối cấp tiểu học rất khác nhau, nên cùng bốn mức này bạn có thể biến tấu cách dẫn dắt theo khối lớp:
- Đầu cấp (Lớp 1–2): Trẻ nhỏ nhớ hình ảnh nhanh hơn con số khô khan, hãy gắn mỗi mức với một con vật quen thuộc như “Mức 0 Rùa con thu mình đọc sách, Mức 1 Kiến nhỏ rỉ tai bạn cùng bàn, Mức 2 Rái cá chụm đầu bàn bạc, Mức 3 Sơn ca đứng lên phát biểu”. Mỗi lần đổi hoạt động, mời cả lớp giơ ngón tay đọc nhẩm theo số mức.
- Giữa cấp (Lớp 3): Các tiết thảo luận nhóm tăng mạnh khiến mức 2 rất dễ trượt thành tiếng hét cả phòng. Bạn có thể giao vai “Hoa tiêu âm lượng” luân phiên trong mỗi tổ 4 em; hễ thấy tiếng tổ mình lấn sang bàn bên cạnh, bạn hoa tiêu chỉ cần đặt nhẹ hai ngón tay xuống mặt bàn nhắc cả nhóm hạ giọng.
- Cuối cấp tiểu học (Lớp 4–5): Học sinh lớn không thích khẩu hiệu trẻ con mà hưởng ứng rất tốt với thỏa thuận công bằng, ví dụ: “12 phút đầu cả lớp giữ chuẩn Mức 0 hoàn thành bài Toán vào vở; nếu thanh đo không vượt ngưỡng đỏ, 6 phút cuối tiết thầy/cô mở Mức 1 cho các cặp tự do đố nhanh hoặc đọc sách tham khảo”.
Mẫu văn bản dưới đây được viết sẵn để thầy cô sao chép in khổ A4 dán cạnh bảng đen hoặc chia sẻ vào nhóm chuyên môn cho giáo viên bộ môn cùng thống nhất khẩu lệnh:
MỨC 0 – TẬP TRUNG TĨNH LẶNG: Miệng nghỉ ngơi, mắt dõi theo bài, cả lớp chỉ nghe tiếng sột soạt viết bài. MỨC 1 – THÌ THẦM BẠN CÙNG BÀN: Nghiêng nhẹ sang một bạn kế bên nói nhỏ, cách một lối đi là không nghe thấy. MỨC 2 – HỢP TÁC NHÓM NHỎ: Chụm đầu luân phiên góp ý, giữ âm thanh nằm gọn trong mặt bàn của nhóm mình. MỨC 3 – TỰ TIN TRÌNH BÀY: Mỗi lúc chỉ một người đứng lên nói rõ ràng để các bạn bàn cuối đều nghe trọn ý. (Giọng reo hò cổ vũ dành riêng cho sân trường và giờ Thể dục; bước qua cửa lớp mình tự động chuyển về Mức 1 nhé!)
Mở ngay không cần đăng ký: 3 bước căn chỉnh web đo tiếng ồn lớp học và so sánh 5 công cụ
Sau khi thống nhất quy ước miệng, việc chiếu một công cụ đo tiếng ồn lớp học lên tivi hoặc màn chiếu giúp học sinh tự nhận ra ngay khoảnh khắc giọng thảo luận của nhóm mình bắt đầu dội cao. Vì độ vang tường gạch, tiếng quạt trần và vị trí đặt máy tính ở mỗi phòng học mỗi khác, các trang web đo âm thanh đều tính độ biến thiên tương đối từ 0 đến 100; bỏ ra đúng 60 giây căn chỉnh theo ba bước sau sẽ giúp vạch báo cực kỳ chuẩn xác:
- Bước 1: Đo nền âm thanh phòng học (15 giây). Giữ nguyên quạt trần hoặc điều hòa như lúc dạy thật, mời cả lớp giữ Mức 0 im lặng trong 15 giây để xem kim hoặc thanh đo dừng ở vạch nào, đảm bảo tiếng gió quạt không tự làm kêu chuông báo.
- Bước 2: Chốt vạch trần cho thảo luận Mức 2 (30 giây). Cho các cặp bàn nói chuyện ở đúng Mức 2 về món ăn sáng nay trong 20 giây, quan sát đỉnh dao động tự nhiên rồi kéo thanh trượt ngưỡng cảnh báo nhích sang phải cao hơn mức đó một chút.
- Bước 3: Giải thích rõ quyền riêng tư và vị trí đặt mic (15 giây). Nói rõ cho học sinh yên tâm rằng trình duyệt chỉ đo độ mạnh yếu của sóng âm ngay tức thời chứ tuyệt đối không ghi âm hay lưu lại lời nói của ai. Nếu máy tính bàn trên bục giảng báo thiếu micro, bạn chỉ cần cắm webcam USB hoặc quét mã chuyển thiết bị để dùng điện thoại, máy tính bảng đặt ngay bàn giáo viên.
Khi chọn công cụ chiếu lâu dài trên lớp, ngoài đồ họa dễ nhìn từ bàn cuối, giáo viên cần để ý hai chi tiết sống còn: một tiếng ho hay hộp bút sắt rơi xuống nền gạch có làm hỏng bài thử thách của cả lớp không, và hiệu ứng hoạt hình có vô tình kích thích trẻ la hét để xem hình nhảy múa hay không.
| Tên công cụ | Ngôn ngữ & đăng nhập | Quyền riêng tư micro | Đặc điểm vận hành thực tế trong lớp |
|---|---|---|---|
| Đo tiếng ồn ClassMori | Mở dùng ngay không đăng nhập, tiếng Việt hoàn chỉnh | Xử lý tức thời trên trình duyệt máy đang mở, không ghi âm, không tải lên mạng | Lớp êm ả thì rái cá Mori ngủ say; có độ trễ khoảng 1,5 giây bỏ qua tiếng ho/rơi thước, quá ồn chỉ tạm dừng chứ không xóa về 0 |
| Bouncy Balls | Mở dùng ngay, giao diện tiếng Anh | Đo cường độ âm trên trình duyệt | Bóng nhựa, bong bóng hoặc biểu tượng nảy cao theo tiếng động; bắt mắt nhưng học sinh Lớp 1–3 hay cố tình vỗ tay để xem bóng bay |
| Zero Noise Classroom | Chạy trên trình duyệt máy tính, tiếng Anh | Thu mức âm cục bộ trên thiết bị | Kết hợp đồng hồ đếm ngược với bộ đếm phần trăm giây vượt ngưỡng, giao diện số tối giản hợp với Lớp 4–5 |
| Too Noisy | Chủ yếu qua ứng dụng di động/máy tính bảng | Theo quyền truy cập mic của thiết bị | Đồng hồ kim cổ điển kèm hiệu ứng nứt vỡ màn hình khi vượt vạch; âm thanh đột ngột ngắn dễ kích hoạt còi báo |
| Classroomscreen | Bản cơ bản không cần đăng nhập, lưu màn hình tính phí | Đo mức âm trên trình duyệt | Đặt chung ô đo tiếng ồn cạnh bảng viết tay và đồng hồ trên một khung hình, tiện cho tiết dạy tích hợp nhiều góc |
Bạn có thể mở trực tiếp công cụ đo tiếng ồn miễn phí toàn màn hình ngay trên máy tính phòng học tại thẻ dưới đây:
Công cụ miễn phíĐo tiếng ồnChiếu trực tiếp độ ồn tương đối của lớp lên tivi không cần tài khoản; kéo thanh trượt linh hoạt theo tiếng quạt trần, có bộ đệm bỏ qua tiếng ho ngắn hoặc kéo ghế và xử lý âm thanh hoàn toàn cục bộ trên trình duyệt, không ghi âm.Mở công cụ Học sinh cố tình hét vào micro để đùa nghịch? Ba mẹo xử lý khéo léo trên lớp
Tình huống khiến nhiều thầy cô ngần ngại nhất khi lần đầu chiếu thanh đo độ ồn là luôn có một hai học sinh hiếu động cố tình “hú” lên một tiếng thật to hoặc đập mạnh tay xuống bàn để nhìn thanh đo vọt đỏ và cả lớp phá lên cười. Để hóa giải triệt để cái bẫy “càng làm ồn màn hình càng vui” này, bạn chỉ cần đổi ba chi tiết nhỏ trong cách tổ chức:
- Tặng hẳn “15 giây thử micro công khai” ngay đầu buổi. Lần đầu tiên chiếu công cụ lên bảng, đừng vội ra lệnh giữ im lặng ngay; hãy chủ động mỉm cười bảo: “Thầy/cô cho cả lớp đúng 10 giây vỗ tay ba cái thật đều xem thanh đo nhạy cỡ nào nhé!”. Khi tất cả đã tận mắt thấy kim nhấp nhô và lập tức dừng phắt theo hiệu lệnh tay của giáo viên, sự tò mò bị giải tỏa hoàn toàn nên không em nào còn hứng thú lén thử mic giữa giờ nữa.
- Dùng luật “Tạm dừng chứ không quay về 0” để tránh đổ lỗi tập thể. Nếu cả lớp đã giữ yên lặng được 4 phút rưỡi mà chỉ vì một bạn trêu đùa hét lên khiến đồng hồ xóa sạch về 0:00, cả lớp sẽ quay sang trách móc bạn đó, vô tình trao trọn sự chú ý mà học sinh thích gây sự đang tìm kiếm. Với cơ chế vượt ngưỡng chỉ tạm dừng bộ đếm vài giây rồi chạy tiếp ngay khi lớp êm trở lại, tiếng động trêu chọc không tạo ra kịch tính nào cả và tự khắc chấm dứt.
- Đặt thiết bị thu âm ở giữa phòng hoặc chỉ chiếu đồng hồ đếm ngược. Nếu vài học sinh bàn đầu cứ dán mắt vào vạch nhảy của thanh đo, hãy xoay nhẹ laptop về phía giáo viên và chỉ chiếu đồng hồ đếm ngược 5 phút lên tivi lớn để báo thời gian làm bài; còn khi luyện tốc độ cất dụng cụ Mỹ thuật và ổn định chỗ ngồi, hãy mở đồng hồ bấm giờ xem hôm nay cả lớp về Mức 0 trong bao nhiêu giây để thi phá kỷ lục của chính lớp mình hôm qua.
Khẩu lệnh ổn định lớp trong 30 giây sau giờ ra chơi kết hợp cộng điểm khích lệ
Hai thời điểm bào mòn sức lực của giáo viên tiểu học nhất trong ngày là hai phút đầu tiên khi học sinh vừa chạy nhảy đẫm mồ hôi từ sân trường ùa vào lớp sau giờ ra chơi, và ba mươi giây chuyển từ thảo luận nhóm sôi nổi về lại phần chốt kiến thức trên bảng. Lúc này, câu nhắc “Không nói chuyện nữa!” thường trôi tuột qua tai trẻ; thay vào đó, một khẩu lệnh gộp đủ ba chỉ dẫn cụ thể “tay đặt ở đâu – mắt nhìn đi đâu – giọng đang ở mức mấy” sẽ giúp não bộ trẻ chuyển trạng thái ngay lập tức.
Mười hai mẫu khẩu lệnh ngắn gọn dưới đây được chia sẵn theo bốn tình huống quen thuộc hằng ngày để thầy cô sao chép dán vào sổ tay chủ nhiệm hoặc in kẹp trên bàn giáo viên:
I. Ba mươi giây ổn định ngay khi trống vào lớp 1. Tiếng trống vừa dứt, bình nước cất gọn vào ngăn bàn, cả lớp chuyển về Mức 0 để mình bắt đầu tiết mới nhé. 2. Hít vào thật sâu bốn nhịp, thở ra nhẹ nhàng bốn nhịp, tay cầm sẵn bút chì; tổ nào về Mức 0 đủ bốn bạn trước cô ghi nhận ngay điểm khởi động! 3. Mắt hướng lên góc trái bảng đen, mở sách trang ____; bạn nào mở xong đặt bàn tay xinh lên mặt bàn không phát ra tiếng động. II. Giờ làm bài vào vở & kiểm tra ngắn (Mức 0 – Tĩnh lặng) 4. Mười phút tiếp theo là thời gian Mức 0: gặp câu khó các em khoanh nhẹ bằng bút chì làm câu sau trước, cần hỏi bài chỉ giơ tay không gọi to. 5. Bạn nào hoàn thành sớm vẫn giữ trọn Mức 0, dò lại phép tính một lượt rồi lấy truyện ở ngăn bàn ra đọc thầm. 6. Bạn rái cá nhỏ trên màn hình sắp chợp mắt nghỉ ngơi rồi, lớp mình cùng giữ yên ắng trọn 8 phút cho bạn ngủ ngon nhé. III. Đổi vở dò bài & luyện nói theo cặp đôi (Mức 1 – Thì thầm) 7. Chuyển sang Mức 1 thì thầm bạn cùng bàn: hai bạn xoay nhẹ vai vào nhau, nói đủ nhỏ để chỉ hai người nghe rõ đáp án của nhau. 8. Các cặp có 2 phút thay phiên đọc đoạn văn này ở Mức 1; khi đồng hồ đếm ngược ngân chuông, cả lớp tự động ngồi thẳng về Mức 0. 9. Cần mượn cục tẩy hay thước kẻ, các em nghiêng người hỏi bạn bằng giọng gió Mức 1 và gật đầu cảm ơn, không ném đồ dùng qua lối đi. IV. Thực hành Khoa học, Mỹ thuật & thảo luận nhóm 4 (Mức 2 – Nhóm nhỏ) 10. Mười hai phút tới lớp mình mở Mức 2 thảo luận nhóm: nhóm trưởng lên nhận học cụ, tiếng bàn bạc gói gọn trong bốn cạnh bàn của nhóm mình. 11. Nghe hai tiếng gõ nhịp trên bàn giáo viên, kéo và hồ dán đặt ngay vào khay giữa bàn, hai tay đặt lên đùi và mắt nhìn lên màn hình. 12. Còn đúng 1 phút cuối thu dọn giấy vụn: tổ nào mặt bàn sạch thoáng và về Mức 0 ngồi ngay ngắn đầu tiên sẽ được chọn trợ lý cho tiết sau!
Ngay trong ba giây đầu tiên sau khi phát khẩu lệnh, việc gọi tên khen ngợi ngay tổ hoặc cá nhân vừa thực hiện chuẩn xác sẽ giúp nề nếp định hình nhanh gấp đôi lời phàn nàn, chẳng hạn: “Tổ 3 đã đậy kín nắp bút màu và cả sáu bạn đều về đúng Mức 0 trước khi hết giờ đếm ngược, cô cộng mỗi bạn Tổ 3 một điểm hợp tác nhé!”. Nếu muốn biến những lần giữ đúng mức âm lượng mỗi ngày thành niềm vui tích lũy dài hạn suốt học kỳ, bạn có thể kết hợp với hướng dẫn nuôi thú ảo trong lớp học theo mô hình mỗi em một thú để mỗi điểm nề nếp giúp người bạn nhỏ của từng học sinh lớn lên từng bước mà không cần dùng đến hình phạt chép phạt.
Tính năngCộng điểm nhanh & màn hình máy chiếuNgay trên màn hình trình chiếu, chạm chọn một học sinh, một tổ hoặc cả lớp rồi bấm lý do đặt sẵn như “Giữ chuẩn âm lượng Mức 2” hay “Ổn định nhanh sau tiếng trống” để cộng điểm trong hai giây, hoàn tác dễ dàng nếu chạm nhầm.Tìm hiểu thêmCâu hỏi thường gặp
Có mẹo quản lý lớp học nào giúp giữ trật tự mà giáo viên không bị khản tiếng?
Hãy chia âm lượng trong lớp thành 4 mức từ 0 đến 3 gắn với khoảng cách nghe thấy cụ thể, thông báo rõ mức âm lượng trước mỗi hoạt động, kết hợp đồng hồ đo tiếng ồn trực quan trên tivi hoặc ký hiệu bàn tay và khen ngợi ngay tổ nào hạ giọng đúng quy ước thay vì lặp lại câu nhắc trật tự.
Trong lớp luôn có vài học sinh nói chuyện riêng liên tục, giáo viên quát lớn có hiệu quả không?
Quát lớn thường chỉ làm lớp im bặt được vài giây rồi tiếng rì rầm lại dâng cao hơn do hiệu ứng cộng hưởng âm thanh, chưa kể dễ gây tâm lý chống đối. Cách êm thấm hơn là vừa giảng bài vừa bước lại gần bàn đó, gõ nhẹ hai ngón tay lên mép bàn ra hiệu hạ về mức 1 thì thầm, rồi trao đổi riêng vài câu vào giờ ra chơi.
Một tiết tiểu học 35 phút nên phân bổ nhịp im lặng và thảo luận thế nào cho vừa sức trẻ?
Học sinh tiểu học rất khó ngồi im tuyệt đối suốt 35 phút liền. Thầy cô có thể chia nhịp rõ ràng: 8 đến 10 phút đầu nghe giảng ở mức 0, 12 phút giữa tiết làm việc nhóm đôi hoặc nhóm bốn ở mức 1–2, 8 phút làm vở bài tập độc lập ở mức 0 và 5 phút cuối chữa bài, tổng kết.
Học sinh thấy lạ nên cố tình vỗ tay hoặc hét vào công cụ đo độ ồn thì xử lý ra sao?
Tránh dùng các trang web có hiệu ứng càng ồn bóng càng nảy tưng bừng; thay vào đó hãy chọn giao diện nhân vật ngủ yên khi lớp tĩnh lặng và chỉ tạm dừng đếm giờ chứ không quay về số 0 khi quá ồn. Lần đầu mở máy, hãy cho cả lớp 15 giây chính thức vỗ tay thử micro cho thỏa tò mò rồi mới bắt đầu thử thách thật.
Máy tính để bàn ở phòng học không có sẵn micro thì có mở web đo tiếng ồn được không?
Hoàn toàn được. Máy tính bàn ở trường thường thiếu cổng thu âm tích hợp; thầy cô chỉ cần cắm một chiếc webcam có mic hoặc micro USB nhỏ gọn là trình duyệt nhận diện ngay. Nếu phòng học chỉ có dây HDMI nối với tivi, bạn có thể mở trực tiếp trang web trên laptop cá nhân hoặc máy tính bảng đặt trên bàn giáo viên.
Nguồn tham khảo
- Does noise affect learning? A short review on noise effects on cognitive performance in childrenFrontiers in Psychology2013
- Acoustical barriers in classrooms: the impact of noise on performance in the classroomBritish Educational Research Journal2006
- Classroom AcousticsAmerican Speech-Language-Hearing Association2023
- Environmental Noise Guidelines for the European RegionWorld Health Organization2018
ClassMori

