Thú cưng lớp học làm mục tiêu chung: cách khởi đầu năm học mới

Bước 1: Mỗi em nuôi một bạn đồng hành, cả lớp cùng hướng tới mục tiêu chung

• Mỗi học sinh một thú cưng, nhìn thấy sự tiến bộ của chính mình: Mỗi em tự chăm sóc bạn đồng hành riêng, điểm số được tính cho chính em đó nên không lo có bạn ỷ lại, và mỗi em đều có thể lớn lên theo nhịp độ của riêng mình.
• Đặt mục tiêu chung cho cả lớp để giữ tinh thần tập thể: Kết nối sự trưởng thành của từng cá nhân thành nhiệm vụ chung của lớp, chẳng hạn như “Tuần này giúp bạn đồng hành của cả lớp cùng xuất hiện” hoặc “Tuần này cả lớp cùng đạt thêm 100 điểm”, để các em có lý do nhắc nhở và hỗ trợ lẫn nhau.

Cách này vừa giữ được động lực cho từng học sinh, vừa không làm mất đi sự gắn kết của cả lớp. Trong tuần đầu năm học, dễ nhất là bắt đầu bằng một mục tiêu nhỏ mà cả lớp đều dễ dàng hiểu được.

Bước 2: Cùng cả lớp thống nhất 3–5 quy ước

Thú cưng lớn lên nhờ những hành vi tích cực của học sinh. Vì vậy, trước khi bắt đầu, hãy cùng cả lớp thảo luận xem những hành động nào sẽ giúp thú cưng mau lớn, chẳng hạn như:

• Nộp bài tập đúng giờ
• Giúp đỡ bạn bè hoặc làm việc vì tập thể lớp
• Lần lượt phát biểu khi thảo luận nhóm
• Xếp hàng trật tự khi chuyển phòng học

Dán các quy ước ở nơi mọi học sinh đều nhìn thấy. Khi quy ước xuất phát từ chính cuộc thảo luận của các em, học sinh sẽ tự giác thực hiện hơn.

Bước 3: Tổ chức ngày thú cưng nở ngay trong tuần đầu tiên

Bạn đồng hành của mỗi học sinh đều bắt đầu từ một quả trứng và cần tích lũy điểm để xuất hiện. Bạn có thể biến việc “giúp bạn đồng hành của tất cả mọi người trong lớp cùng xuất hiện” thành mục tiêu chung đầu tiên của cả lớp:

• Khi không chọn riêng học sinh nào, sân khấu sẽ hiển thị khung hình chung của cả lớp; chỉ nhìn thoáng qua là biết bạn đồng hành của ai vẫn còn trong trứng, từ đó khuyến khích các em nhắc nhở nhau để không ai bị bỏ lại phía sau.
• Nêu rõ lý do cụ thể mỗi khi cộng điểm: “Tất cả các bạn tổ 3 đều phát biểu trong lúc thảo luận, nên mỗi bạn trong tổ đều được cộng 1 điểm.”
• Tổ chức một nghi thức nhận thú cưng vào tuần đầu năm học, cho học sinh lần lượt lên bục chọn bạn đồng hành từ hình thú non hoặc rút thẻ bí ẩn; đến ngày bạn đồng hành xuất hiện, hãy để cả lớp cùng reo hò chúc mừng em đó.

Hãy đặt mục tiêu đầu tiên thật dễ đạt được để các em có cảm giác "Chúng mình làm được rồi!" ngay trong tuần đầu tiên.

Bước 4: Đưa thú cưng vào nề nếp hằng ngày

Thú cưng không cần xuất hiện trong mọi tiết học, nhưng sẽ rất hiệu quả nếu có những khung giờ cố định:

• Cuối giờ sinh hoạt đầu buổi, dành một phút để xem hôm qua cả lớp đã tích lũy được bao nhiêu điểm.
• Trước giờ tan học, cùng nhìn lại những hành vi tốt cụ thể trong ngày.
• Mỗi thứ Sáu, kiểm tra xem thú cưng còn cách hình dạng tiếp theo bao xa.

Nhịp độ đều đặn sẽ giữ được sự hào hứng của học sinh tốt hơn là những bất ngờ lớn nhưng thỉnh thoảng mới có. Thầy cô cũng có thể phân công học sinh luân phiên báo cáo trước giờ tan học xem hôm nay lớp nhận được bao nhiêu điểm và vì lý do gì, để chính các em tự gọi tên những hành vi tốt.

Bước 5: Xử lý khi bị tụt cấp và tâm lý ỷ lại

Mục tiêu chung của lớp thường gặp hai vấn đề:

• Có bạn bị nhắc nhở hoặc bị thu hồi điểm thưởng khiến thú cưng bị lùi cấp: Hãy giải thích quy tắc từ trước và tập trung vào thông điệp "Chúng ta có thể cùng nhau nuôi thú cưng lớn trở lại", thay vì đổ lỗi cho một cá nhân.
• Một số học sinh ỷ lại, nghĩ rằng các bạn khác sẽ làm thay: Thỉnh thoảng hãy nhìn lại đóng góp của từng cá nhân hoặc từng tổ, nhưng đừng biến việc đó thành bảng xếp hạng công khai. Mục đích là để mọi học sinh đều thấy mình có phần đóng góp, chứ không phải để so sánh.

Bước 6: Rà soát và điều chỉnh vào giữa kỳ

Sau khoảng một tháng, hãy dành một tiết học để trò chuyện với học sinh:

• Những quy ước nào đã trở thành thói quen? Hãy thay bằng những thử thách mới.
• Tốc độ lớn của thú cưng đã hợp lý chưa? Nhanh quá sẽ làm giảm sự háo hức; chậm quá lại khiến các em dễ nản lòng.
• Học sinh có ý tưởng mới nào không, chẳng hạn như một hoạt động tập thể mà cả lớp muốn dùng điểm để đổi?

Ba điều cần lưu ý

• Thú cưng là công cụ, không phải mục tiêu: Điều quan trọng nhất luôn là hành vi của học sinh; thú cưng chỉ giúp cụ thể hóa nỗ lực đó. Khi cộng điểm, hãy nêu rõ hành vi tốt trước rồi mới nhắc đến thú cưng.
• Đừng dùng thú cưng để dọa phạt: Tránh nói những câu như "Nếu các em còn nói chuyện, thú cưng sẽ bị thu nhỏ lại." Một khi thú cưng trở thành biểu tượng của hình phạt, học sinh sẽ nhanh chóng hết hứng thú.
• Chú ý đến những học sinh ít khi được cộng điểm: Mục tiêu chung của lớp đôi khi khiến những học sinh trầm tính bị lu mờ. Hãy kiểm tra lịch sử điểm mỗi tuần một lần để đảm bảo em nào cũng có cơ hội được ghi nhận.